Günlük Fikirler Yazılar

Emekli Osmanlıca Ne Demek? Günümüzde çoğumuz için Osmanlıca, büyük ölçüde anlaşılması zor, eski bir dil olarak kalmış olabilir. Ancak son yıllarda, özellikle dil meraklıları ve tarihseverler arasında bu eski dilin yeniden keşfi, ilgisini arttıran bir konu haline geldi. Peki, “Emekli Osmanlıca” terimi ne anlama geliyor? Bu yazıda, günlük yaşamımıza çok da uzak olmayan bir kavramı bilimsel bir bakış açısıyla ama herkesin anlayacağı bir dille açıklayacağız. Emekli Osmanlıca Nedir? Öncelikle, “emekli” kelimesini bir kenara koyarak, “Osmanlıca” kelimesine odaklanalım. Osmanlıca, Osmanlı İmparatorluğu’nda kullanılan ve özellikle 13. yüzyıldan 19. yüzyılın sonlarına kadar aktif olarak kullanılan bir dil biçimidir. Osmanlıca, Arap harfleriyle yazılan ve…

Dolaylama ve Ad Aktarması Aynı Mı? Yine bir arkadaş ortamı… Akşam, mahalle bakkalının önünde toplanmışız, sıcak yaz akşamı, ne yapacağımızı düşünüyoruz. Konu bir şekilde dil bilgisine geldi, ve tabii ki benim “Dilbilgisiyle çok ilgileniyorum” havasına girmemi fırsat bildiler. Bu arada, herkesin biraz eğlenmeye başladığı, o “Hayat çok kısa, biraz da gülsek” havası vardı. Sonra, biri sordu: “Ya, dolaylama ile ad aktarması aynı şey mi?” “Aa, şimdi buna nasıl yanıt versem?” diye içimden geçirdim, ama cevabımı verirken biraz da “Bu kadar derinlemesine düşünmesem, acaba komik olur mu?” diyerek yazının girişine başladım. Dolaylama ve Ad Aktarması: Biri Hiciv, Diğeri Bilim Öncelikle, dolaylama…

Sıfır Aküyü Şarj Etmek: Kültürel Bir Yansıma Olarak İnsan Davranışları Dünyanın dört bir yanındaki farklı kültürleri gözlemlemek, bir yandan insanlığın ortak yönlerini anlamamıza yardımcı olurken, bir yandan da bizi kendi yaşamlarımızda daha önce fark etmediğimiz minik ama önemli farklarla tanıştırır. Çeşitli ritüeller, semboller ve kültürel uygulamalar, insan davranışlarının ne kadar çeşitlendiğini ve farklı toplumların kendilerine özgü düşünme biçimlerini nasıl şekillendirdiğini gözler önüne serer. Bugün, çok basit bir soruyu antropolojik bir bakış açısıyla ele alacağız: “Sıfır aküyü şarj etmek gerekir mi?” Bir akü, modern dünyamızda basit bir nesne gibi görünebilir, ancak bu soruyu daha geniş bir çerçevede ele almak, bizlere insanın…

S1, S2 ve S3 Nedir? Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Her gün hayatımızda sürekli bir seçim yapıyoruz; bir şeyi seçtiğimizde, diğerini terk ediyoruz. Bu basit seçimler bile, en karmaşık ekonomik sistemlerin temellerini atar. İhtiyaçlarımızın ve arzularımızın sınırsız olduğu bir dünyada, bu seçimler çok daha büyük bir anlam taşır. Her birey ve toplum, kaynakların kıtlığı ve bu kıt kaynakların nasıl dağıtılacağı konusunda bir mücadele içindedir. Peki ya S1, S2 ve S3? Bu kavramlar, ekonominin farklı boyutlarında karşımıza çıkar. Mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi açısından bu kavramları ele alarak, piyasa dinamiklerini, bireysel karar mekanizmalarını, kamu politikalarını ve toplumsal refahı daha iyi anlayabiliriz. Mikroekonomik…

Motor Gidonu Neresi? Edebiyat Perspektifinden Bir İnceleme Edebiyat, kelimelerin gücüyle dünyayı yeniden şekillendiren bir alandır. Her bir kelime, anlamın derinliklerine inmeye, okurun zihninde bir iz bırakmaya yönelik bir çağrıdır. Edebiyat, bizi başka bir dünyaya davet eder; sınırları zorlar, düşünceye yeni boyutlar kazandırır ve anlamın sürekli evrimleşen doğasında bizi bir yolculuğa çıkarır. Bu yolculuk, bazen bir sözcüğün peşinden sürüklerken, bazen de bir metaforun ardında gizli olan derin anlamları keşfetmek için kendimizi kaybetmemize yol açar. Bir yazıdaki her detay, o yazının “motor gidonu” gibi işlev görür—bizi yönlendiren, ilerleten ve yönümüzü belirleyen bir öğe. Bu yazı, “motor gidonu neresi?” sorusunu, edebiyatın geniş perspektifinden…

C ve D Sınıfı Ehliyet Kaç Yaşında Alınır? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme İstanbul’da sokakta yürürken, her gün gözlerimle farklı insan gruplarını, farklı yaşam biçimlerini, farklı iş kollarını izliyorum. Bu şehirde, toplumsal cinsiyetin, çeşitliliğin ve sosyal adaletin her alanda karşımıza çıktığını görmek hiç de zor değil. Ancak bazen öyle küçük detaylar var ki, onları düşündükçe büyük bir anlam taşıyorlar. Mesela, “C ve D sınıfı ehliyet kaç yaşında alınır?” sorusu… Bu sorunun sadece yaşla ilgili olmadığını, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve sosyal adalet meseleleriyle nasıl iç içe geçtiğini fark etmek biraz kafa karıştırıcı olabilir. Ama bu konuyu…

Biçim Bilgisi Nedir? Antropolojik Bir Bakış Açısıyla Keşif Her kültürün kendine özgü bir dili, yapısı ve biçim bilgisi vardır. İnsanlar, dillerini yalnızca kelimelerle değil, aynı zamanda toplumsal bağlamlarda ve sosyal ilişkilerde anlam yaratmak için kullanırlar. Biçim bilgisi, dilin yapısal kuralları ve dilin anlam yaratma biçimleri hakkında bize derinlemesine bir bakış açısı sunar. Kültürlerin farklılıklarını daha iyi anlayabilmek ve insan davranışlarını daha derinlemesine çözümleyebilmek için biçim bilgisinin rolü oldukça önemlidir. Bu yazıda, biçim bilgisini antropolojik bir perspektiften inceleyecek, farklı kültürlerin dil ve iletişim pratiklerindeki biçimsel özelliklerini keşfedeceğiz. Biçim bilgisi, aslında bir dilin iç yapısını, kurallarını ve bu kuralların nasıl anlam ürettiğini…

Bebeğinin Yürümesi İçin Neler Yapılabilir? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Analiz Siyaset bilimi, insanların bir arada yaşadığı toplumların yapısını, işleyişini ve güç ilişkilerini anlamaya çalışan bir disiplindir. Bu alanda genellikle büyük ölçekli siyasal yapılar, devletler, ideolojiler ve toplumsal kurumlar incelenir. Ancak bazen, en temel insani sorulara dönmek, bu büyük yapıların nasıl şekillendiğini ve ne tür davranışları teşvik ettiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Mesela: Bebeğinizin yürümesi için ne yapılabilir? Görünüşte sıradan bir soru gibi görünse de, aslında toplumsal düzen, iktidar ve bireysel özerklik gibi derin siyasal kavramları düşündürmektedir. Bu yazıda, bir çocuğun yürümesi için yapılması gerekenler üzerinden iktidar ilişkilerini, devletin meşruiyetini, demokratik katılımı…

Bacaklara Hangi Yağ Sürülmeli? Kültürel Bir Keşif Bazen bir toplumu, onun derinliklerine inerek ve alışıldık düşünce kalıplarını bir kenara koyarak anlamak, son derece ilginç olabilir. İnsanlar, farklı yerlerde, farklı coğrafyalarda, farklı iklimlerde ve tarihsel süreçlerde, vücutlarını şekillendirmek, korumak veya güzelleştirmek için çeşitli araçlar kullanmışlardır. Bacaklara sürülen yağlar da bu araçlardan sadece bir tanesi. Ancak bu basit bir pratikten çok daha fazlasını ifade eder. Bir bakıma, cilt bakımı gibi “gündelik” aktiviteler, bir toplumun kimliğini, kültürel normlarını, ekonomik yapısını ve hatta güç dinamiklerini yansıtır. Bacaklarımıza hangi yağı sürdüğümüz, yalnızca fiziksel bir bakım rutini olmayıp, toplumun estetik anlayışına, sağlık algısına ve toplumsal normlarına…

Boyundaki Sakallar Kesilmeli mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Bakış Sakallar, tarih boyunca erkeklerin kimliğini simgeleyen önemli bir unsur olmuştur. Fakat son yıllarda, özellikle modern toplumlarda, sakalın yerini belirleyen kurallar, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında daha fazla sorgulanmaya başlandı. Boyundaki sakallar kesilmeli mi? Bu soruyu gündeme getiren pek çok faktör var. Ama aslında bu soruyu sorarken, sadece kişisel tercihlerden değil, çok daha derin toplumsal yapılardan bahsediyoruz. Bir yandan kendini ifade etme biçimi olarak sakal kesimi, diğer yandan toplumsal beklentiler ve normlarla nasıl şekilleniyor? Gelin, bunu birlikte keşfedelim. Boyundaki Sakallar ve Toplumsal Beklentiler İçimdeki sivil toplum…